Alternatieven ontbreken
Reële alternatieven en keuzeruimte voor de raad ontbreken vrijwel altijd.
Quickscan kwaliteit raadsvoorstellen
De kwaliteit van raadsvoorstellen onderbouwd in beeld
Rekenkamers toetsen een steekproef van vijf à twintig voorstellen. De Quickscan van Besluitnota.nl toetst álle raadsvoorstellen uit de afgelopen tien jaar aan 22 vaste normen, afgeleid uit meer dan 10 jaar rekenkameronderzoeken. Zo ziet u niet alleen hoe goed de voorstellen nu zijn, maar ook of de kwaliteit zich over de jaren verbetert.
Volledige populatie
Geen steekproef: alle raadsvoorstellen van circa tien jaar worden getoetst.
22 vaste normen
Afgeleid uit meer dan 10 jaar rekenkameronderzoeken en de Beoordelingskaart van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden.
Elke score bewezen
Iedere beoordeling is onderbouwd met een letterlijk citaat uit het voorstel.
Het probleem
Wisselende kwaliteit is de meest gehoorde klacht. Maar nooit aangetoond.
Raadsleden signaleren het keer op keer: de kwaliteit van raadsvoorstellen wisselt sterk per voorstel. Rekenkameronderzoeken bevestigen dat beeld, maar werken noodgedwongen met kleine steekproeven. Daardoor blijft onbeantwoord of de kwaliteit zich over de jaren verbetert en hoe groot de verschillen werkelijk zijn.
Is de kwaliteit van de raadsvoorstellen zodanig dat ze ondersteunend zijn voor raadsleden om hun kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol goed te kunnen vervullen?
De centrale vraag in meer dan 10 jaar rekenkameronderzoeken
Meest voorkomende bevindingen
Risico's blijven onderbelicht
Risicoparagrafen ontbreken of bevatten kanttekeningen die zó zijn geformuleerd dat ze het voorstel niet ondergraven.
Besluitgeschiedenis ontbreekt
Voorkennis wordt verondersteld. Vooral nieuwe raadsleden kunnen het dossier niet plaatsen.
Doelen niet meetbaar
Zonder SMART-doelen en indicatoren kan de raad de uitvoering later niet controleren.
Niet zelfstandig leesbaar
Wie het voorstel wil begrijpen, moet eerst de bijlagen lezen. Het voorstel is feitelijk een oplegger.
Beslispunten niet amendeerbaar
"De nota vaststellen" zonder dat de kern in het besluit staat: de raad weet niet waar zij ja op zeggen.
Het toetsingskader
22 normen, vijf clusters, één vaste lat.
Elke norm is afgeleid uit meer dan 10 jaar rekenkameronderzoeken en de Beoordelingskaart van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. De normen zijn format-onafhankelijk: wij toetsen niet of een kopje uit uw sjabloon is ingevuld, maar of de informatie die een raadslid nodig heeft aanwezig is. U beoordeelt het volledige kader vóórdat wij gaan meten.
Het besluit
Concrete, eenduidige en amendeerbare beslispunten, zelfstandig begrijpelijk, met bevoegdheid en wettelijke grondslag.
Onderbouwing en keuzeruimte
Aanleiding, context, onderbouwde probleemstelling, SMART-doelen, echte argumenten pro én contra, en reële alternatieven.
Kaderstellende rolConsequenties en risico's
Financiën en dekking, risico's met beheersmaatregelen, uitvoering en planning, evaluatie en de rol van de raad in het vervolg.
Controlerende rolParticipatie en omgeving
Wie is betrokken bij de totstandkoming, wat merken inwoners en ondernemers, en hoe wordt het besluit gecommuniceerd.
Volksvertegenwoordigende rolLeesbaarheid en structuur
Zelfstandig leesbaar, kern vooraan, logische opbouw, bondig en een begrijpelijk taalniveau.
Zo wordt gescoord: elk voorstel scoort per norm 0 (afwezig), 1 (gedeeltelijk) of 2 (volledig) punten. Normen die niet bij het documenttype passen, tellen niet mee. Samen levert dat een index van 0–100 op: per voorstel, per cluster, per jaar en voor de gemeente als geheel.
Geautomatiseerd, maar streng
Elke score is controleerbaar.
Bewijs
Elke score wordt onderbouwd met een letterlijk citaat plus vindplaats uit het voorstel. Bij een score 0 vermeldt de beoordeling welke onderdelen van het document zijn doorzocht.
Kalibratie vooraf
Vóór de volledige scan worden circa dertig voorstellen door mensen beoordeeld. Pas als de overeenstemming voldoende is, volgt de volledige run.
Twijfelregel
Bij twijfel tussen twee scores geldt de lagere score én wordt het voorstel gemarkeerd voor menselijke review.
Vast en versiebeheerd
Normenkader en beoordelingsregels worden per run vastgelegd. Vergelijkingen tussen jaren en gemeenten vinden alleen plaats binnen één kaderversie.
De werkwijze
Van toetsingskader tot rapportage in drie stappen.
U stelt de lat vast
De 22 normen zijn vast, wij stemmen de waarden af op de kwaliteitseisen van uw organisatie.
Pilot op circa dertig voorstellen
Wij verzamelen de raadsvoorstellen uit uw raadsinformatiesysteem en leggen de uitkomsten van de pilot naast een menselijke beoordeling. Pas bij voldoende overeenstemming volgt de volledige scan.
Volledige scan en rapportage
Alle raadsvoorstellen worden getoetst. U ontvangt de rapportage en presenteren wij de resultaten aan de griffie, de auditcommissie of de raad.
Het resultaat
Een rapportage waar de raad mee verder kan.
Actuele kwaliteitsscore
De hoofdscore over de laatste raadsperiode: hoe goed zijn de voorstellen nu? Dit is ook de score voor de landelijke vergelijking.
Trend over tien jaar
Het verloop per jaar, inclusief een vóór/na-vergelijking bij formatwijzigingen: had die nieuwe werkwijze aantoonbaar effect?
Spreiding
Niet alleen het gemiddelde, maar ook hoe groot de verschillen tussen voorstellen zijn. Precies de klacht die raadsleden het vaakst uiten.
Uitsplitsing per type
Scores per documenttype en beleidsdomein, zodat zichtbaar wordt waar verbetering het meest loont.
Voorbeeldcitaten
Per norm geanonimiseerde voorbeelden van sterke en zwakke passages: concreet leermateriaal voor stellers.
Beoordelingskaart op één A4
Een compacte samenvatting voor raadsleden, naar het voorbeeld van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden.
Veelgestelde vragen
Helder over de quickscan.
Vervangt de quickscan een rekenkameronderzoek?
Nee. De quickscan beoordeelt of de informatie die een raadslid nodig heeft aanwezig en navolgbaar is, niet of die inhoudelijk juist is en niet de kwaliteit van het debat. De scan levert wel een feitelijke, complete basis waarop rekenkamer, griffie en auditcommissie kunnen voortbouwen.
Hoe betrouwbaar is een geautomatiseerde beoordeling?
De toetsing gebeurt onder strikte regels: elke score wordt onderbouwd met een letterlijk citaat en vindplaats, het systeem wordt vooraf gekalibreerd op circa dertig door mensen beoordeelde voorstellen en bij twijfel geldt de lagere score plus menselijke review. Pas als de overeenstemming met de menselijke beoordeling voldoende is, volgt de volledige scan.
Toetst u of ons eigen format is gevolgd?
Nee. De normen zijn bewust format-onafhankelijk: wij toetsen of de informatie die een raadslid nodig heeft aanwezig is, niet of een kopje uit het sjabloon is ingevuld. Daardoor zijn de uitkomsten vergelijkbaar tussen jaren en gemeenten. Een toets op naleving van uw eigen format is als optionele module mogelijk.
Wat vraagt de quickscan van onze organisatie?
Weinig. U beoordeelt vooraf het toetsingskader; wij verzamelen de raadsvoorstellen zelf uit uw raadsinformatiesysteem. Vóór oplevering krijgt u de bevindingen ter feitelijke verificatie voorgelegd.
Tellen oude voorstellen even zwaar mee?
Nee. De hoofdscore is de actuele kwaliteitsscore over de laatste raadsperiode. Daarnaast tonen wij het verloop per jaar over circa tien jaar en een gewogen periodescore waarin recente voorstellen zwaarder tellen. Zo doet de oude praktijk de huidige organisatie niet tekort.
Aanvragen
Vraag de quickscan aan.
Laat uw gegevens achter en wij nemen de volgende werkdag contact met u op. U ontvangt eerst het volledige toetsingskader ter beoordeling, zodat u precies weet waaraan wordt getoetst.
Liever direct contact? Mail naar info@besluitnota.nl of bel 075 - 2021904.